Uw ouder heeft hulp nodig bij het opstaan, wassen of bereiden van maaltijden. U zoekt een betrouwbare hulp aan huis, maar er is veel aanbod en de functietitels zijn niet altijd duidelijk. Bij het kiezen van hulp aan huis voor een zorgafhankelijke oudere spelen drie concrete factoren een rol: de daadwerkelijke zorgbehoefte, het juridische kader van de dienstverlening en de dagelijkse afstemming tussen de betrokken zorgverleners.
Service autonomie à domicile: een hervorming die het verschil maakt
Sinds het decreet van 13 juli 2023 kunnen de voormalige thuiszorg- en thuisverplegingsdiensten samengaan in één service autonomie à domicile (SAD). Deze samenvoeging heeft direct gevolgen voor de keuze van families.
Een SAD kan zelf thuiszorg verlenen of de zorg afstemmen met andere zorgprofessionals. Concreet betekent dit dat één aanspreekpunt zowel de thuishulp regelt die uw ouder helpt met douchen als de verpleegkundige die langskomt voor verbandwissels of injecties.
Waarom is dit belangrijk bij uw keuze? Omdat afstemming tussen hulp en zorg onderbrekingen in de zorg voorkomt, bijvoorbeeld na een ziekenhuisopname of wanneer de zelfredzaamheid verder afneemt. Vraag de dienst hoe de werkzaamheden worden afgestemd met zelfstandig werkende zorgverleners. Een SAD die deze vraag niet kan beantwoorden, heeft de uitgangspunten van de hervorming nog niet goed in de praktijk gebracht.
Wanneer u op zoek bent naar hulp aan huis voor een zorgafhankelijke oudere, controleer dan of de aanbieder een SAD is of een gewone hulpdienst. Dit onderscheid bepaalt hoe breed de ondersteuning is die uw naaste krijgt.
Levensbegeleider of huishoudelijke hulp: kies de juiste zorgverlener
De twee termen worden vaak door elkaar gehaald, terwijl ze heel verschillende werkzaamheden omvatten.
Een huishoudelijke hulp verricht huishoudelijke taken, zoals schoonmaken, boodschappen doen en strijken. Deze hulp is geschikt voor iemand die de dagelijkse handelingen nog zelfstandig kan uitvoeren (wassen, aankleden, eten).
Een sociaal levensbegeleider ondersteunt bij essentiële dagelijkse handelingen. Deze helpt met wassen, transfers van bed naar stoel en eten wanneer iemand niet meer zelfstandig kan eten. Dit is de juiste zorgverlener bij een duidelijke zorgafhankelijkheid.
Zo beoordeelt u de zorgbehoefte voordat u een keuze maakt
Begin met de GIR-classificatie die wordt gebruikt door de medisch-sociale teams van het departement. Iemand met GIR 1 tot en met 4 kan in aanmerking komen voor de APA (persoonlijke tegemoetkoming voor autonomie), die een deel van de kosten voor hulp aan huis vergoedt.
Breng in kaart welke dagelijkse handelingen problemen opleveren:
- Wassen, aankleden en naar het toilet gaan: als uw ouder lichamelijke hulp nodig heeft, is een opgeleide levensbegeleider noodzakelijk
- Maaltijden bereiden en eten: iemand die vergeet te eten of niet meer kan koken, heeft regelmatig begeleiding nodig en niet alleen maaltijdbezorging
- Zich verplaatsen in huis: het valrisico neemt toe wanneer iemand minder zelfstandig wordt; een zorgverlener die is opgeleid in veilige til- en verplaatsingstechnieken kan dit risico verkleinen
- Medische behandelingen opvolgen: de levensbegeleider verleent geen medische zorg, maar kan wel aan medicatie herinneren en veranderingen in de gezondheidstoestand melden
Met deze concrete beoordeling kunt u het aantal uren per week en het gewenste profiel van de zorgverlener bepalen. Te weinig ondersteuning brengt de persoon in gevaar.
Een dienstverlener, bemiddelaar of zelf iemand in dienst nemen: drie juridische vormen
De gekozen vorm bepaalt welke verplichtingen u als familie hebt, wat de werkelijke kosten zijn en hoe de continuïteit van de dienstverlening wordt gewaarborgd.
Via een dienstverlener
De dienstverlener neemt de levensbegeleider rechtstreeks in dienst. De organisatie regelt de roosters, vervanging bij afwezigheid en administratieve formaliteiten. De familie betaalt de dienstverlener, die het loon aan de zorgverlener uitbetaalt. Dit is de eenvoudigste vorm voor naasten, maar ook de duurste per uur zorg.
Via een bemiddelingsdienst
De familie is de werkgever van de thuishulp. De bemiddelingsdienst werft personeel, stelt kandidaten voor en verzorgt de loonstroken. Het uurtarief is lager, maar de familie draagt de verantwoordelijkheid als werkgever (ontslag, vervanging, verlof).
Zelf iemand in dienst nemen (rechtstreeks)
De familie werft de zorgverlener en regelt alles zelf. Sommige mensen kiezen hiervoor omdat ze zelf hun zorgverlener willen kunnen kiezen. De CESU (universele dienstencheque) maakt de aangifte eenvoudiger. Bij spoed moet de familie echter zelf een vervanger zien te vinden.
Voor een zeer zorgafhankelijke oudere biedt een dienstverlener de beste garantie op continuïteit. De meerkosten worden deels gecompenseerd door de APA en fiscale tegemoetkomingen.
Controleer de kwaliteit van de dienstverlening voordat u een contract tekent
Commerciële brochures lijken vaak sterk op elkaar. Dit zijn de punten waaraan u een betrouwbare dienst herkent.
Bekijk het evaluatierapport in de officiële gids met diensten voor ouderen. Sommige SAD’s staan erin met hun meest recente kwaliteitsrapport. Dit document is betrouwbaarder dan een online beoordeling.
Stel tijdens het eerste gesprek gerichte vragen:
- Hoe vaak wordt de vaste zorgverlener vervangen bij afwezigheid, en binnen welke termijn?
- Hoe stemt de dienst de werkzaamheden af met de huisarts of zelfstandig werkende verpleegkundigen?
- Heeft de beoogde zorgverlener een erkende opleiding gevolgd (DEAVS, beroepskwalificatie assistent gezinszorg) of aantoonbare ervaring met mensen die minder zelfstandig zijn?
Een dienst die deze drie vragen nauwkeurig beantwoordt, heeft de organisatie goed op orde. Een dienst die vaag blijft over vervanging, laat u de afwezigheid zelf oplossen.
Gezamenlijk formulier voor APA en tegemoetkomingen van pensioenfondsen
Breng de financiering in kaart voordat u de verschillende aanbieders vergelijkt. Met een formulier van Assurance retraite, CNSA en MSA kunt u een tegemoetkoming van een pensioenfonds of de APA aanvragen. Afhankelijk van uw situatie wordt de aanvraag doorgestuurd naar de bevoegde instantie. Zo voorkomt u dat u een aantal zorguren kiest zonder te weten wat u uiteindelijk zelf moet betalen.
Hulp aan huis kiezen voor een zorgafhankelijke oudere draait om meer dan iemand vinden die beschikbaar is. Het juridische kader, de opleiding van de zorgverlener en het vermogen van de dienst om met andere zorgverleners samen te werken, bepalen de kwaliteit van de ondersteuning op de lange termijn.
